Autor Ukoliko se Opšti kolektivni ugovor (OKU) ne potpiše, prestaće da važe brojna prava za većinu zaposlenih u medijima, jer za ovaj sektor još ne postoji Granski kolektivni ugovor. Iako kolektivni ugovori na nivou redakcija postoje u RTCG, RTV Budva i RTV Pljevlja, oni ne pokrivaju sva prava na isti način, pa je dio važnih garancija i dalje prepušten OKU-u, naročito uvećanje zarade za rad nedjeljom i dvokratni rad, pojedini oblici plaćenog i neplaćenog odsustva, kao i otpremnina pri odlasku u penziju tamo gdje nije samostalno i precizno uređena.
Bez OKU-a većina zaposlenih, naročito oni u redakcijama bez kolektivnog ugovora, jedinu zaštitu bi imali u Zakonu o radu, koji postavlja opšti princip da se kolektivnim ugovorom mogu utvrditi veći obim prava i povoljniji uslovi rada, ali upravo OKU ta prava konkretizuje i neposredno ih čini primjenjivim za sve zaposlene kod kojih ne postoji granski ili kolektivni ugovor kod poslodavca. Drugim riječima, Zakon određuje gdje se ova prava uređuju, ali OKU propisuje koliko ona iznose, kada se ostvaruju i pod kojim uslovima.
Najvažnije, bez OKU-a bi se izgubila i garancija uvećanja od najmanje 80 odsto za rad nedjeljom i 10 odsto za dvokratni rad. OKU propisuje i da ova uvećanja ne ulaze u minimalnu zaradu, kao i da se procenti sabiraju kada zaposleni istovremeno ispuni uslove za uvećanje po više osnova. To znači da bi prestankom važenja OKU-a nestala ne samo pojedinačna uvećanja, već i zaštitno pravilo koje sprečava da se dodaci obesmisle kroz minimalnu zaradu.
Ako do potpisivanja OKU-a ne bi došlo, zaposleni bi izgubili jasnu garanciju uvećanog godišnjeg odmora po osnovu radnog staža i posebnog statusa. Zakon o radu garantuje pravo na godišnji odmor, ali OKU dodatno propisuje da se, pored zakonskog minimuma, godišnji odmor uvećava za jedan do pet radnih dana po osnovu staža, kao i za lica sa invaliditetom, roditelje djece sa smetnjama i teškoćama u razvoju i samohrane roditelje djece do 15 godina.
Slično je i sa plaćenim odsustvom. Zakon o radu priznaje pravo na odsustva, ali OKU konkretno uređuje kada i koliko dana zaposlenom pripada. Bez OKU-a bi bila izgubljena precizna pravila za odsustvo zbog zaključenja braka, rođenja djeteta, njege djeteta sa smetnjama i teškoćama u razvoju, teže bolesti člana uže porodice, selidbe, dobrovoljnog davanja krvi, dobrovoljnog davanja ćelija, tkiva ili organa, polaganja stručnog ispita i drugih životnih situacija.
Isto važi i za neplaćeno odsustvo. Zakon ostavlja prostor da se ovo pravo uredi kolektivnim ugovorom ili ugovorom o radu, ali OKU daje konkretnu zaštitu: do 30 dana godišnje za njegu člana uže porodice usljed teže bolesti, liječenje o sopstvenom trošku, učešće u kulturnim, sportskim ili drugim manifestacijama od nacionalnog značaja, uz saglasnost poslodavca i zaposlenog, kao i u drugim slučajevima predviđenim nižim aktima.
Posebno bi bio pogođen materijalni položaj zaposlenih. Zakon o radu predviđa da se zarada i druga primanja uređuju zakonom, kolektivnim ugovorom i ugovorom o radu, ali OKU propisuje konkretnu formulu za minuli rad: 0,5 odsto za svaku godinu staža do 10 godina, 0,75 odsto od 10 do 20 godina i jedan odsto preko 20 godina. Bez OKU-a, ta formula više ne bi bila opšta garancija za zaposlene u medijima koji nemaju drugi kolektivni ugovor.
OKU takođe konkretizuje uvećanja zarade za rad u posebnim uslovima. Bez njega bi bila izgubljena jasna garancija da se osnovna zarada uvećava najmanje 40 odsto za noćni rad, 150 odsto za rad na dan državnog ili vjerskog praznika i 40 odsto za prekovremeni rad. To je za medijski sektor naročito važno jer se rad često odvija noću, tokom praznika, van redovnog radnog vremena i u hitnim situacijama.
Bez OKU-a bi i zaštita pripravnika bila dovedena u pitanje. Zakon o radu uređuje pripravnički rad kao institut, ali OKU propisuje konkretnu materijalnu garanciju: zarada pripravnika ne može biti manja od 70 odsto zarade odgovarajuće grupe poslova. To je posebno važno za mlade radnike i nove zaposlene u medijima, jer sprečava da pripravnički status bude korišćen za drastično potplaćen rad.
Na kraju, zaposleni bi ostali bez konkretno propisane otpremnine pri odlasku u penziju. Zakon o radu postavlja opšti okvir radnih prava i kolektivnog pregovaranja, dok OKU propisuje da poslodavac zaposlenom isplaćuje otpremninu zbog odlaska u penziju u visini od najmanje tri minimalne neto zarade, najkasnije u roku od 30 dana od prestanka radnog odnosa.
